Chi phí họp lớp nên được tính từ dự toán theo từng khoản chứ không từ một con số "chắc khoảng chừng này". Cách làm gọn: cộng các khoản chi dự kiến, cộng thêm khoảng mười phần trăm dự phòng, rồi chia cho số người chắc chắn đến, không chia cho số người trong lớp. Mức góp tính ra như vậy đủ dùng, không phải xin thêm giữa chừng, và dễ giải thích khi có người hỏi.
Tiền là chủ đề làm hỏng nhiều buổi họp lớp nhất, không phải vì số tiền lớn mà vì cảm giác thiếu công bằng: người đi một mình góp bằng người đưa cả nhà, người khá giả tài trợ rồi được ưu ái, khoản chi không ai biết. Bài này đưa ra cách dự toán, ba kiểu chia tiền và khi nào dùng kiểu nào, cách nhận tài trợ cho khéo và cách công khai thu chi để lần sau ai cũng sẵn lòng góp.
Các khoản chi thường có và khoảng tham khảo
Số tiền dưới đây là ví dụ giả định cho một buổi tiệc tối ở thành phố, khoảng ba mươi người. Giá thực tế chênh nhiều theo địa phương, hình thức tiệc và thời điểm, hãy thay bằng báo giá bạn nhận được.
| Khoản | Khoảng tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ăn uống | Khoảng 300 nghìn đến 600 nghìn đồng mỗi người | Hỏi rõ đã gồm đồ uống, phí phục vụ, thuế chưa |
| Thuê phòng riêng, âm thanh, máy chiếu | Có nơi miễn phí khi đặt đủ bàn, có nơi tính riêng | Hỏi phí quá giờ |
| Quà và hoa cho thầy cô | Khoảng 500 nghìn đến 1,5 triệu đồng mỗi thầy cô | Tuỳ số thầy cô được mời |
| Xe đưa đón thầy cô lớn tuổi | Theo quãng đường | Có thể do bạn có xe đảm nhận |
| In ảnh, phông nền, quà lưu niệm nhỏ | Khoảng vài trăm nghìn đến vài triệu đồng | Khoản dễ phình nhất, nên đặt trần |
| Thăm trường, quà cho trường | Tuỳ quyết định của lớp | Chỉ khi lớp đồng ý |
| Dự phòng | Khoảng 10 phần trăm tổng chi | Bù khi số người đến ít hơn dự kiến |
Ví dụ giả định: tổng chi dự kiến 15 triệu đồng, dự phòng 1,5 triệu, số người chắc chắn đến 30, mức góp khoảng 550 nghìn đồng. Làm tròn lên một mức dễ nhớ như 600 nghìn để phần dư đi vào quỹ lớp, thay vì làm tròn xuống rồi thiếu.
Ba kiểu chia tiền và khi nào dùng
Chia đều tuyệt đối. Mọi người góp bằng nhau. Hợp với lớp có mức sống khá đồng đều, buổi gặp đơn giản. Ưu điểm là ai cũng hiểu, nhược điểm là có thể nặng với một số bạn và làm họ ngại đến.
Mức sàn cộng tự nguyện. Đặt mức góp chung vừa phải, ai muốn góp thêm cho quỹ lớp, quà thầy cô hay hỗ trợ bạn ở xa thì góp riêng, không công bố số tiền từng người góp thêm. Hợp với lớp có hoàn cảnh chênh lệch nhiều, và là kiểu nhiều lớp lâu năm chọn.
Theo suất người dự. Mỗi suất một mức, người đưa vợ chồng, con lớn đi cùng góp theo số suất; trẻ nhỏ tính nửa suất hoặc miễn. Bắt buộc dùng khi buổi gặp mở cho gia đình, nếu không người đi một mình sẽ thấy mình đang góp cho bữa ăn của gia đình người khác.
Kết hợp. Ví dụ: buổi tối của lớp chia đều, buổi dã ngoại gia đình hôm sau chia theo suất. Ghi rõ từng phần trên thông báo để không ai nhầm.
Mẫu thông báo mức góp gửi cả lớp
Thông báo tiền là tin nhắn được đọc kỹ nhất trong nhóm, nên viết sao cho người đọc không phải hỏi lại câu nào. Các ý cần có: mức góp, đã gồm những gì, hạn góp và người nhận, xử lý khi huỷ và khi dư. Giọng nên bình thường, không xin lỗi, không ngại ngùng, vì đây là việc chung.
Mẫu thông báo cho lớp chia đều: "Cả lớp ơi, ban liên lạc đã chốt dự toán buổi gặp 20 năm. Mức góp mỗi bạn 600 nghìn, gồm tiệc tối, quà và hoa cho ba thầy cô, xe đón thầy Tâm, in ảnh lớp. Hạn góp trước ngày 12 tháng 11, chuyển cho Hà theo thông tin ghim trong nhóm, Hà sẽ nhắn xác nhận từng bạn. Ai báo bận trước ngày 16 thì Hà hoàn lại, sau đó thì phần đó chuyển vào quỹ lớp. Số dư nếu có cũng vào quỹ lớp, ban liên lạc gửi bảng thu chi trong tuần sau buổi gặp."
Mẫu cho lớp mở cho gia đình: "Buổi dã ngoại sáng Chủ nhật mời cả nhà, mỗi suất người lớn 350 nghìn, các cháu dưới sáu tuổi lớp mời. Các bạn đăng ký số suất trong phiếu xác nhận giúp ban liên lạc nhé. Ai muốn góp thêm cho quỹ thăm hỏi của lớp thì nhắn riêng Hà, không cần ghi tên lên bảng." Câu cuối mở cửa cho người muốn góp thêm mà không tạo áp lực cho ai.
Nhận tài trợ của bạn khá giả mà không thành chuyện khó xử
Hầu như lớp nào cũng có một hai người muốn góp nhiều hơn: bao trọn phần quà thầy cô, đặt nhà hàng của người quen, tặng mỗi người một món lưu niệm. Đó là tấm lòng tốt, nhưng xử lý vụng thì buổi họp lớp thành sân khấu của một người. Nguyên tắc thường dùng là nhận vào quỹ chung, không gắn tên vào hạng mục, và không thay đổi chương trình hay chỗ ngồi vì khoản tài trợ.
Một cách nói khéo khi người tài trợ muốn được nhắc tên trên sân khấu: "Ban liên lạc cảm ơn Khang nhiều lắm. Lớp mình xin phép cảm ơn chung các bạn đã góp thêm cho quỹ, để ai cũng thấy đây là buổi của cả lớp." Phần lớn người góp thêm sẽ hiểu và đồng ý. Với những ai muốn giấu tên hoàn toàn, chỉ người giữ quỹ biết.
Ngược lại, đừng để buổi họp lớp phụ thuộc vào tài trợ. Nếu không có khoản góp thêm mà buổi gặp không tổ chức được, mức chi đang quá cao so với khả năng chung của lớp. Dự toán nên đứng được bằng mức góp chung, tài trợ chỉ để làm tốt thêm: quà thầy cô chu đáo hơn, hỗ trợ bạn ở xa về, góp vào quỹ thăm hỏi.
Hỗ trợ kín đáo cho bạn đang khó khăn
Đây là việc tế nhị nhất của người giữ quỹ. Bạn đang thất nghiệp, đang nuôi người ốm, vừa đổ vỡ làm ăn thường chọn không đến hơn là nói mình không góp nổi. Ban liên lạc có thể dành sẵn một phần từ tài trợ hay phần làm tròn để miễn hoặc giảm mức góp cho vài người, quyết định trong nhóm ban liên lạc, không công bố.
Người báo tin nên là bạn thân nhất với người đó, nói nhẹ nhàng như một chuyện bình thường: "Năm nay có mấy bạn góp thêm, lớp lo phần của Mai rồi, Mai về là được." Không dùng chữ "giúp đỡ", "từ thiện", không hỏi han hoàn cảnh trước đám đông, và tuyệt đối không ghi vào bảng công khai thu chi tên những người được hỗ trợ.
Bảng công khai chỉ cần ghi "hỗ trợ một số bạn ở xa và có hoàn cảnh" cùng tổng số tiền. Cả lớp thấy được tiền đi đâu, người được hỗ trợ không bị gọi tên.
Thu tiền và công khai thu chi
Quy trình dưới đây giữ cho người giữ quỹ không bị nghi ngờ và không phải đi đòi từng người.
- Chỉ một người giữ quỹ, nhận tiền vào một tài khoản đứng tên chính người đó, thông báo trong nhóm và ghim lên đầu.
- Gửi thông tin nhận tiền sau khi người góp đã xác nhận tham dự, kèm hạn góp trước buổi gặp khoảng một tuần.
- Ghi ngay vào bảng thu: tên, số tiền, ngày nhận. Nhắn xác nhận "đã nhận" cho từng người để họ yên tâm.
- Người chưa góp tới hạn thì nhắn riêng một lần, không nêu tên trong nhóm.
- Mọi khoản chi chụp hoá đơn hoặc ghi rõ, kể cả khoản nhỏ như hoa, nước, gửi xe.
- Trong một tuần sau buổi gặp, gửi bảng tổng hợp: tổng thu, từng nhóm chi, số dư hoặc thiếu hụt, kèm ảnh hoá đơn.
- Số dư xử lý theo phương án đã thống nhất từ đầu: chuyển vào quỹ lớp, dùng thăm hỏi, hoặc trả lại nếu số dư lớn.
Nếu bị thiếu, ban liên lạc báo rõ khoản phát sinh và đề xuất cách bù: dùng quỹ lớp cũ, góp thêm chia đều, hoặc ban liên lạc tự bù khi khoản thiếu nhỏ. Che giấu khoản thiếu rồi tự bỏ tiền túi nhiều lần sẽ làm người giữ quỹ mệt mỏi và không muốn nhận việc lần sau.
Những sai lầm về tiền hay gặp
Các sai lầm dưới đây đều có thật ở nhiều lớp, và đều tránh được nếu tính trước.
- Chia cho tổng số người trong lớp. Mức góp thấp, nghe dễ chịu, nhưng tới ngày chỉ hai phần ba lớp đến, quỹ thiếu cả phần ba.
- Không tính quà thầy cô từ đầu. Tới sát ngày mới xin thêm, nhiều người khó chịu dù số tiền nhỏ.
- Thu tiền mặt tại cửa. Khó ghi chép, dễ nhầm, và khiến người chưa kịp chuẩn bị thấy ngại trước mọi người.
- Để người giữ quỹ kiêm đặt nhà hàng của người quen. Dù trong sạch vẫn dễ bị nghi có lợi riêng. Tách người chọn chỗ và người trả tiền.
- Công khai số tiền từng người góp thêm. Biến lòng tốt thành cuộc so sánh, người góp ít ngượng, người góp nhiều có khi cũng không muốn.
- Không thống nhất xử lý số dư. Số dư nhỏ thôi nhưng nằm im trong tài khoản một người nhiều năm là nguồn thắc mắc lâu dài.
Nếu chỉ nhớ một điều, hãy nhớ rằng người góp sẵn lòng góp nhiều hơn khi họ biết chắc tiền của mình đi đâu. Minh bạch là thứ giữ cho quỹ lớp còn sống tới lần kỷ niệm sau.
Câu hỏi thường gặp
Mức góp họp lớp thường là bao nhiêu?
Không có mức chung. Với tiệc tối ở thành phố, nhiều lớp góp trong khoảng vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng mỗi người, tuỳ hình thức tiệc và quà thầy cô. Con số nên đến từ dự toán của chính lớp, không nên chép của lớp khác.
Thầy cô được mời có phải góp không?
Không. Thầy cô là khách mời của lớp, chi phí ăn uống, quà và xe đưa đón thầy cô nằm trong dự toán chung. Nếu thầy cô muốn góp, có thể nhận vào quỹ lớp và cảm ơn chung.
Bạn đăng ký rồi không đến thì có trả lại tiền không?
Nên thống nhất trước: báo trước hạn chốt bàn thì hoàn lại, báo sau hạn thì phần đó đã đặt cho nhà hàng nên không hoàn, có thể chuyển vào quỹ. Ghi rõ trong thông báo thu tiền từ đầu.
Có nên thu thêm để lập quỹ lớp lâu dài?
Có thể, nhưng tách riêng với tiền họp lớp và để tự nguyện. Quỹ lâu dài cần quy định rõ dùng vào việc gì, ai giữ, bao lâu báo cáo một lần, nếu không sẽ thành khoản tiền không ai muốn chịu trách nhiệm.
Bạn ở xa về họp lớp có được hỗ trợ đi lại không?
Một số lớp có, thường từ phần góp thêm tự nguyện, và chỉ khi ban liên lạc thống nhất tiêu chí từ đầu, ví dụ bạn từ nước ngoài về hay đi xa trên một nghìn cây số. Không có tiêu chí thì dễ thành tuỳ tiện.
Người giữ quỹ nên lưu chứng từ bao lâu?
Tối thiểu tới khi gửi bảng công khai và không còn ai thắc mắc, nhiều người giữ ảnh hoá đơn tới lần họp lớp sau. Lưu trong một thư mục chung mà ban liên lạc cùng xem được là cách an toàn nhất.