PhatThiep.comPhát Thiệp
Tân gia, mừng thọ, họp mặt gia đình

Mời khách dự đám giỗ: mời ai, báo thế nào cho phải phép, có cần thiệp không

Cách mời khách dự đám giỗ cho phải phép: giỗ đầu và giỗ thường khác nhau ra sao, mời ai, mời bằng lời hay tin nhắn, mẫu câu mời và việc chuẩn bị đón khách.

Hands arranging trays of steamed dishes and fruit on a wooden table in a rural Vietnamese kitchen, rising steam, late morning light through a doorway, muted earthy browns and greens

Mời khách dự đám giỗ khác mời tiệc vui ở hai điểm: giọng mời trang nghiêm, ấm áp chứ không rộn ràng, và cách mời trực tiếp được coi trọng hơn thiệp. Giỗ thường năm phần lớn chỉ mời họ hàng gần, hàng xóm thân, mời bằng lời hoặc gọi điện; giỗ đầu thường mời rộng hơn, có thể kèm thư báo cho bạn bè, đồng nghiệp cũ của người đã khuất.

Phần nhiều gia đình vẫn giữ nếp mời miệng: người con trưởng hoặc người làm giỗ đến tận nhà các bác, các chú, nói ngày giỗ và mời về. Nếp ấy có lý do: đám giỗ là dịp tưởng nhớ, người được mời cảm nhận sự trân trọng qua việc mình được mời tận nơi. Với người ở xa, một cuộc gọi hoặc tin nhắn chu đáo vẫn được chấp nhận.

Bài này nói về phần tổ chức của người làm giỗ: mời ai theo từng loại giỗ, mời bằng cách nào, mẫu câu mời, ngày giỗ rơi vào ngày thường thì sắp xếp ra sao, chia việc trong nhà và đón khách. Nghi thức cúng mỗi vùng, mỗi nhà một khác; bài không bàn phần đó.

Mời ai theo từng loại giỗ

Quy mô đám giỗ thay đổi theo thời gian từ khi người thân mất và theo nếp từng nhà. Bảng dưới là cách nhiều gia đình vẫn làm, chỉ để tham khảo:

Loại giỗThường mờiCách mời hợp
Giỗ đầu (năm đầu sau khi mất)Họ hàng nội ngoại, hàng xóm, bạn bè và đồng nghiệp cũ của người đã khuấtMời tận nhà người lớn; gọi điện hoặc thư báo cho người ở xa
Giỗ hết (thường vào năm thứ ba)Họ hàng, hàng xóm thân, bạn bè thân của người đã khuấtMời trực tiếp, nhắc lại trước ngày
Giỗ thường năm của cha mẹAnh chị em ruột, các cháu, vài nhà hàng xóm, cô dì chú bácMời miệng, nhắn nhóm gia đình
Giỗ ông bà đã lâuCon cháu trong nhà, đôi khi chỉ các nhánh gầnNhắn trong gia đình, không cần mời rộng

Nhiều nhà không gọi là "mời ăn giỗ" với hàng xóm mà nói "mời sang thắp nén nhang cho ông bà". Cách nói này nhẹ hơn, không tạo cảm giác bắt người ta phải đến dự cỗ.

Dù quy mô nào, người có quan hệ gần nhất với người đã khuất (anh chị em ruột, bạn thân suốt đời) nên được mời trước tiên và mời trực tiếp.

Mời bằng lời, gọi điện hay nhắn tin

Mời trực tiếp vẫn là cách trọng thị nhất với người lớn tuổi trong họ. Người làm giỗ đến nhà vào buổi chiều hoặc tối, ngồi uống chén nước, thưa: "Ngày mười tám tháng này là giỗ bố cháu, mời bác sang thắp nén nhang và ăn bữa cơm với gia đình." Thời điểm mời thường trước giỗ khoảng một tuần, không quá sớm để người lớn quên, không quá sát để họ đã có việc khác.

Gọi điện phù hợp với họ hàng ở xa, bạn bè cũ của người đã khuất. Gọi thì nói rõ ngày âm, ngày dương, giờ và địa chỉ; sau cuộc gọi có thể nhắn lại một tin chữ ngắn để họ lưu. Với người cao tuổi dùng điện thoại phím bấm, tin nhắn càng ngắn càng tốt.

Tin nhắn trong nhóm gia đình hợp với con cháu cùng thế hệ, các cháu ở thành phố. Không nên dùng nhóm chat làm cách mời duy nhất cho các bậc bề trên, vì người lớn dễ hiểu là mình chỉ được "thông báo". Thiệp in sẵn kiểu tiệc cưới thì gần như không dùng cho giỗ thường; với giỗ đầu, một số nhà dùng thư báo trang nhã, màu trầm, để gửi bạn bè và đồng nghiệp cũ của người đã mất.

Mẫu câu mời đám giỗ

Các mẫu dưới đây dùng tên giả định. Giọng trang nghiêm nhưng không cứng, tránh những chữ quá vui như "chung vui", "tiệc":

  • Mời bác ruột (nói trực tiếp): "Thưa bác, mười hai tháng Ba âm lịch này là giỗ đầu của bố cháu. Mẹ cháu dặn cháu sang thưa bác, mời bác và cả nhà sang từ sáng để cùng gia đình làm lễ. Bố cháu lúc sống hay nhắc bác lắm."
  • Gọi điện cho bạn cũ của người đã khuất: "Cháu chào chú, cháu là Minh, con trai ông Tuấn. Tháng sau là giỗ đầu bố cháu, gia đình muốn mời các chú trong nhóm bạn cũ của bố về dự. Gia đình làm vào trưa Chủ nhật, ngày 10 tháng 5, ở nhà cũ. Cháu sẽ nhắn địa chỉ cho chú."
  • Tin nhắn trong nhóm gia đình: "Các anh chị và các cháu: giỗ mẹ năm nay vào thứ Sáu, nhà mình làm cơm vào trưa thứ Bảy liền sau đó để mọi người về được. Nhà anh cả lo phần lễ, các nhà góp mỗi nhà một món như mọi năm. Ai về báo số người trước thứ Tư nhé."
  • Thư báo giỗ đầu gửi đồng nghiệp cũ: "Gia đình ông Trần Văn Tuấn trân trọng báo tin: lễ giỗ đầu của ông sẽ được tổ chức tại nhà riêng vào trưa Chủ nhật. Gia đình kính mời các cô chú từng công tác cùng ông đến thắp nén nhang tưởng nhớ."

Câu "bố cháu lúc sống hay nhắc bác" hay một chi tiết tương tự là thứ biến lời mời thành lời mời thật, không phải thủ tục. Nếu biết, hãy thêm một câu riêng cho từng người.

Ngày giỗ rơi vào ngày thường: sắp xếp thế nào

Ngày giỗ tính theo âm lịch nên mỗi năm rơi vào một thứ khác nhau. Khi giỗ rơi vào giữa tuần, con cháu đi làm, đi học khó về đủ. Nhiều gia đình giải quyết bằng cách tách lễ khỏi bữa cơm mời khách: đúng ngày, người ở nhà làm lễ đơn giản; còn bữa cơm đông đủ con cháu và khách dời về cuối tuần gần nhất. Có nhà làm trước ngày giỗ, có nhà làm sau; đó là nếp riêng của mỗi nhà, nên hỏi người lớn trong họ.

Khi đã dời bữa cơm, lời mời phải ghi thật rõ là mời ngày nào, để khách khỏi đến nhầm vào đúng ngày giỗ âm lịch. Câu mẫu: "Giỗ ông rơi vào thứ Ba, gia đình làm cơm mời vào trưa Chủ nhật liền sau đó." Với người lớn tuổi quen nhớ ngày âm, nhắc lại một lần nữa bằng lời ngay trước ngày.

Một tình huống hay gặp nữa: hai đám giỗ trong họ trùng nhau hoặc sát nhau. Các nhà nên báo nhau sớm để lệch giờ (một nhà trưa, một nhà tối) hoặc lệch ngày, để họ hàng không phải chọn đi nhà này bỏ nhà kia.

Chia việc làm giỗ giữa anh chị em

Ở nhiều gia đình, giỗ cha mẹ do người con trưởng hoặc người giữ nhà thờ cha mẹ chủ trì, các anh chị em góp công góp của. Chia việc rõ ràng giúp không ai thấy mình phải gánh hết:

ViệcCách chia hay dùngLưu ý
Chủ trì, mời khách quan trọngCon trưởng hoặc người giữ nhàThống nhất danh sách khách với các anh chị em
Chi phí cỗGóp đều hoặc theo khả năngChốt trước, công khai trong nhà
Nấu cỗMỗi nhà một hai món, hoặc thuê nấuGhi rõ ai làm món gì để không trùng
Đón khách, rót nướcCác con dâu, con rể, cháu lớnCó người nhận lễ của khách và ghi lại
Dọn dẹp sau giỗLuân phiên theo nămĐừng để một người dọn một mình đến khuya

Một số họ luân phiên nhà làm giỗ giữa các anh em. Cách này chia đều công sức nhưng nên ghi lại lịch luân phiên nhiều năm, để khỏi tranh luận mỗi lần đến giỗ.

Những sơ suất hay gặp khi mời giỗ

Đám giỗ là việc lặp lại hằng năm nên dễ làm theo thói quen, và cũng vì thế mà những sơ suất nhỏ lặp lại năm này qua năm khác. Các lỗi dưới đây gia đình nào cũng từng gặp ít nhất một lần:

  • Chỉ nhắn trong nhóm, quên mời trực tiếp người lớn. Bác ruột đọc được tin trong nhóm nhưng vẫn chờ một lời mời riêng; không có, bác ở nhà và cả hai bên cùng giận nhau mà không ai nói ra.
  • Nói ngày âm mà không kèm ngày dương. Con cháu đi làm không kịp đổi sang lịch dương, đến khi nhớ ra thì đã qua ngày. Luôn nói cả hai, kèm thứ trong tuần.
  • Quên mời những người từng thân với người đã khuất. Bạn chiến đấu cũ, bạn cùng xóm của ông, người từng chăm sóc bà lúc ốm. Ghi một danh sách riêng từ giỗ đầu và giữ lại cho các năm sau.
  • Mời người này mà sót nhà bên cạnh. Ở làng xóm, mời một nhà mà bỏ nhà sát vách cùng quan hệ dễ thành chuyện. Nếu không mời được hết, giữ một tiêu chí rõ ràng như chỉ mời họ hàng.
  • Đổi giờ mà không báo lại. Lễ dời từ trưa sang chiều nhưng chỉ báo trong nhóm; các cụ không đọc nhóm đến đúng giờ cũ và ngồi chờ. Thay đổi nào cũng cần gọi điện cho người lớn tuổi.

Mẹo tự kiểm đơn giản: giữ một danh sách khách giỗ trong điện thoại, mỗi năm đánh dấu ai đã được mời trực tiếp, ai đã được gọi, ai chỉ cần nhắn. Năm sau mở ra là biết ngay, không phải nhớ.

Đón khách và nhận lễ cho chu đáo

Khách đến đám giỗ thường mang theo một phần lễ nhỏ: hương, hoa, trái cây, bánh, hoặc phong bì. Gia đình nên có một người đứng gần bàn thờ hoặc cửa để đỡ lễ bằng hai tay, mời khách thắp hương, rồi mời ngồi nước. Ghi lại người đến và lễ mang theo vào một cuốn sổ nhỏ, để sau này đáp lễ khi nhà họ có giỗ.

Chỗ ngồi xếp theo vai vế: các cụ và người lớn trong họ ở mâm trên, các con, cháu theo sau. Mâm có người cao tuổi nên có món mềm, ít mặn. Rượu tùy nếp từng nhà; người chủ trì nên giữ không khí ấm cúng, không để mâm nào ép nhau uống đến say, vì đây là dịp tưởng nhớ, không phải tiệc mừng.

Cuối buổi, nhiều nhà gói một ít bánh trái, xôi chè làm phần lộc biếu các cụ mang về hoặc gửi cho người không đến được. Gọi điện cảm ơn những người ở xa đã về, và hỏi thăm các cụ lớn tuổi xem đã về đến nhà an toàn chưa. Những việc nhỏ đó giữ cho quan hệ họ hàng bền từ năm này sang năm khác.

Câu hỏi thường gặp

Đám giỗ có cần làm thiệp mời không?

Giỗ thường năm hầu như không dùng thiệp, chỉ mời miệng, gọi điện hoặc nhắn trong gia đình. Giỗ đầu có thể dùng thư báo trang nhã cho bạn bè, đồng nghiệp cũ của người đã khuất, nhưng người lớn trong họ vẫn nên được mời trực tiếp.

Nên mời đám giỗ trước bao nhiêu ngày?

Thường trước khoảng một tuần với người ở gần. Người ở xa cần báo sớm hơn, khoảng hai ba tuần, để sắp xếp đi lại. Nhắc lại trước ngày giỗ một hôm, nhất là với các cụ cao tuổi và khi bữa cơm đã dời sang ngày khác ngày giỗ.

Mời đồng nghiệp đến dự giỗ có được không?

Được, nếu họ thân với người đã khuất hoặc với gia đình. Giỗ đầu của cha mẹ, nhiều người mời vài đồng nghiệp thân. Giỗ thường năm thì ít khi mời đồng nghiệp, trừ người rất gần gũi. Lời mời cần nói rõ đây là dịp tưởng nhớ.

Khách không đến được đám giỗ thì gia đình nên làm gì?

Không trách, không nhắc lại. Nếu họ gửi lễ qua người khác, gọi điện cảm ơn. Có thể gửi biếu họ một phần lộc nếu ở gần. Quan hệ họ hàng giữ được qua nhiều năm chính nhờ sự thông cảm cho những lần vắng mặt.

Hàng xóm mới chuyển đến có nên mời sang ăn giỗ không?

Nhiều gia đình mời hàng xóm sát vách sang thắp hương và ăn bữa cơm như một cách làm quen. Lời mời nên nhẹ nhàng, nói rõ là giỗ người thân trong nhà, để người mới không bị bất ngờ và tự chọn có sang hay không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

Bộ đôi thiệp mời — người gửi và người nhận