Sau đám cưới có bốn việc nên làm theo thứ tự: mở hòm mừng và ghi sổ trong một hai ngày đầu, quyết toán với nhà hàng và các bên cung cấp, chia các khoản giữa hai gia đình theo đúng điều đã thống nhất, và cảm ơn khách cùng người phụ giúp trong khoảng một tuần.
Những việc này nghe nhỏ nhưng là chỗ dễ sinh hiểu lầm nhất: phong bì không rõ của ai, hoá đơn có món gia đình không gọi, hai bên nhớ khác nhau về khoản đã góp. Bài dưới đây đi qua từng việc, kèm cách lập sổ mừng để sau này đáp lễ không sót và các mẫu tin cảm ơn theo nhiều giọng.
Mở hòm mừng: hai người, một lần, ghi ngay
Mở hòm nên làm tại nhà, trong một hai ngày sau tiệc, khi mọi người còn nhớ ai đã đến. Thứ tự nhiều gia đình áp dụng:
- Chọn hai ba người cùng làm, thường là bố mẹ và cô dâu chú rể bên đó. Không để một người mở một mình.
- Kiểm niêm phong hòm còn nguyên, đối chiếu với ảnh chụp niêm phong cuối tiệc.
- Mở từng phong bì, đọc tên ghi bên ngoài, một người đọc, một người ghi. Không đếm gộp rồi mới ghi tên sau.
- Phong bì không ghi tên thì ghi "không tên" kèm đặc điểm phong bì và lời chúc nếu có, để sau này nhớ ra còn đối chiếu.
- Phong bì đưa tận tay cô dâu chú rể, quà hiện vật, tiền chuyển khoản: gộp vào cùng một sổ, đánh dấu hình thức.
- Cộng tổng, ký hoặc nhắn xác nhận giữa những người cùng mở, rồi mới cất tiền.
Hai nhà mở hòm riêng của mình là cách phổ biến. Nếu hòm chung, thống nhất trước sẽ mở cùng nhau hay mỗi bên một nửa thời gian, và nguyên tắc chia, để không ai phải hỏi lại sau này.
Tiền chuyển khoản và quà gửi qua người khác: đối chiếu cho đủ
Ngày càng nhiều khách mừng bằng chuyển khoản, nhất là bạn bè ở xa và đồng nghiệp không dự được. Khoản này không nằm trong hòm nên rất dễ bị sót khỏi sổ. Sau tiệc, người giữ tài khoản nhận mừng nên xem lại toàn bộ giao dịch từ khoảng hai tuần trước cưới đến một tuần sau, chép vào sổ cùng nội dung chuyển khoản.
Khó nhất là những giao dịch có nội dung chung chung như "mừng cưới" mà tên tài khoản không trùng với tên quen gọi: tài khoản của vợ hoặc chồng người mừng, tài khoản công ty, tên viết không dấu. Ghi đúng tên tài khoản và ghi chú "chưa rõ", rồi đối chiếu dần với danh sách khách. Thường chỉ còn vài trường hợp, lúc đó có thể nhắn nhẹ nhàng: "Em thấy có một khoản mừng từ tài khoản tên Nguyễn Hoàng Long, em đoán là nhà anh chị Thảo, đúng không ạ? Vợ chồng em cảm ơn anh chị nhiều!" Lời cảm ơn kèm đoán tên khiến câu hỏi không bị khó xử.
Phong bì nhờ người khác mang hộ cũng cần ghi rõ cả hai tên: người gửi và người mang. Khi cảm ơn, cảm ơn cả hai. Quà hiện vật nhận ở nhà trước hoặc sau ngày cưới thì ghi ngay hôm nhận, vì những món này không đi qua hòm và không có ai cùng đếm.
Lập sổ mừng để sau này đáp lễ
Sổ mừng không phải để so đo, mà để khi người khác có việc vui, gia đình biết mình đã nhận được tình cảm thế nào và không quên ai. Một sổ gọn có các cột:
| Cột | Ghi gì | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Tên người mừng | Ghi đúng như trên phong bì, thêm tên gọi quen nếu khác | Vài năm sau đọc vẫn nhận ra người |
| Quan hệ | Bạn của ai, họ hàng nhánh nào, đồng nghiệp chỗ nào | Biết ai sẽ là người đi đáp lễ |
| Hình thức | Phong bì, chuyển khoản, quà hiện vật | Quà hiện vật dễ bị quên nhất |
| Mức mừng hoặc món quà | Số tiền hoặc tên món quà | Để đáp lễ cho tương xứng nếu gia đình muốn |
| Có dự tiệc không | Có, không, gửi qua người khác | Người mừng mà không dự cần lời cảm ơn riêng |
| Đã cảm ơn chưa | Đánh dấu khi đã nhắn hoặc gọi | Không ai bị bỏ sót |
| Ghi chú | Lời chúc đặc biệt, hoàn cảnh riêng | Nhắc nhau khi gặp lại |
Sổ nên có hai bản: một bản giấy cho bố mẹ, một bản lưu điện tử. Tách sổ khách của bố mẹ và sổ khách của cô dâu chú rể, vì người đi đáp lễ sau này là khác nhau. Sổ mừng là thông tin riêng của gia đình, không đăng lên mạng, không gửi trong nhóm đông người.
Quyết toán với nhà hàng và các bên cung cấp
Đối chiếu số bàn thực tế. So phiếu số bàn đầu mối đã ký trong tiệc với hoá đơn. Bàn dự phòng không dùng có được trừ không là điều đã ghi trong hợp đồng, đem hợp đồng ra đọc lại.
Đồ uống. Đối chiếu số két, số chai đã mở với phiếu kiểm cuối tiệc. Nếu nhà hàng tính khác phiếu, đề nghị xem lại cùng người đã kiểm.
Phụ thu và phí phát sinh. Phí ngoài giờ, phụ thu sân khấu, phí phục vụ: kiểm từng dòng có trong báo giá hoặc đã được tổng quản đồng ý trong tiệc không.
Thanh toán người làm nghề. Thợ ảnh, trang điểm, người dẫn, ban nhạc: trả phần còn lại theo hợp đồng, hỏi rõ thời hạn giao ảnh, video, xin xác nhận đã nhận tiền.
Thu lại tiền cọc đồ thuê. Váy, áo dài, rạp, bàn ghế: trả đúng hạn, kiểm đồ trước mặt bên cho thuê, nhận lại cọc.
Lưu chứng từ. Chụp tất cả hoá đơn, biên nhận vào một thư mục chung. Đây là căn cứ khi hai gia đình đối chiếu khoản đã chi.
Chia các khoản giữa hai gia đình mà không sứt mẻ
Phần tế nhị nhất của tổng kết là tiền giữa hai nhà. Cách êm nhất là làm đúng như điều đã nói từ đầu, khi lập ngân sách: ai lo hạng mục nào, chia đôi phần nào, tiền mừng của khách bên nào thuộc về bên đó. Nếu từ đầu chưa nói rõ, đây là lúc cô dâu chú rể nói chuyện riêng với bố mẹ mình trước, rồi hai bạn ngồi với nhau, rồi mới đến hai gia đình.
Thói quen ở nhiều nơi là tiền mừng của khách mời theo quan hệ của bố mẹ thì bố mẹ giữ, vì sau này bố mẹ đi đáp lễ; tiền mừng của bạn bè, đồng nghiệp cô dâu chú rể thì hai bạn giữ. Không có quy định nào ở đây, chỉ có sự đồng thuận trong từng nhà.
Khi đưa ra bảng chi để đối chiếu, nên trình bày theo hạng mục và chứng từ, không theo kiểu "nhà anh chi ít hơn nhà em". Người cầm sổ chi đọc từng dòng, ai có ý kiến thì hỏi ngay. Phần chênh lệch nhỏ, nhiều gia đình chọn bỏ qua cho êm; phần lớn thì nói thẳng, nói một lần, trong không khí bình tĩnh.
Lời cảm ơn khách: mẫu theo nhiều giọng
Lời cảm ơn nên gửi trong khoảng một tuần sau tiệc, khi khách còn nhớ. Với nhóm bạn bè, đồng nghiệp, một tin nhắn chung trong nhóm cộng tin riêng cho người thân là đủ. Với người lớn tuổi, thầy cô, người ở xa về dự, nên gọi điện hoặc đến thăm. Tên trong các mẫu dưới đây là giả định.
Gửi nhóm đồng nghiệp: "Cảm ơn cả phòng đã đến chung vui với vợ chồng em tối thứ Bảy. Nhìn bàn mình ồn nhất sảnh là biết đi làm chỗ này vui cỡ nào. Thứ Hai em mang ảnh lên cho mọi người chọn nhé, và mang cả bánh nữa."
Gửi người lớn tuổi, ấm và trang trọng: "Cháu Minh Anh và cháu Bảo xin cảm ơn bác đã đi đường xa lên dự lễ cưới của chúng cháu. Có bác ở đó, bố mẹ cháu vui lắm. Hôm nào về quê chúng cháu sẽ ghé thăm bác ạ."
Gửi bạn thân không dự được nhưng đã gửi mừng: "Nhận được quà của mày rồi nhé, đúng món tụi tao đang thiếu, nghi là có gián điệp. Thiếu mày cả bàn bớt vui hẳn. Lúc nào về thì báo, vợ chồng tao mời bữa bù."
Gửi người phụ giúp: "Cảm ơn anh Khoa và cả đội bê tráp hôm đó dậy từ năm giờ sáng, đi đúng hàng mà còn đẹp trai đều. Không có mọi người thì lễ không thể tròn như vậy. Cuối tuần này vợ chồng em mời cả đội một bữa nhé."
Mỗi lời cảm ơn có một chi tiết thật của người đó thì đáng nhớ hơn mười tin nhắn giống hệt nhau gửi hàng loạt.
Những việc nhỏ hay bị bỏ quên sau cưới
Ngoài bốn việc chính, đây là những thứ nhiều gia đình nhớ ra muộn:
- Trả lại đồ mượn: ô, bàn ghế, xe, đồ trang trí mượn của họ hàng, hàng xóm, kèm lời cảm ơn.
- Biếu quà người cho mượn sân, mượn chỗ đỗ xe, nhất là khi tiệc tổ chức tại nhà.
- Gửi ảnh cho khách: chọn vài tấm đẹp của từng nhóm khách gửi riêng, khách rất thích.
- Nhận và kiểm ảnh, video từ thợ ảnh đúng hạn, báo sửa sớm nếu thiếu khoảnh khắc đã thoả thuận.
- Cập nhật giấy tờ nếu cần sau khi đăng ký kết hôn, như thông tin cư trú hoặc hồ sơ ở nơi làm việc, theo hướng dẫn của cơ quan liên quan.
- Hỏi thăm người lớn trong nhà: bố mẹ hai bên thường mệt mấy ngày sau cưới, một bữa cơm nhỏ chỉ có gia đình là cách nói cảm ơn rất đủ.
Cất sổ mừng ở chỗ dễ tìm. Vài tháng sau sẽ có người trong danh sách mời bạn đi đám cưới, và lúc đó bạn sẽ mừng vì đã ghi cẩn thận.
Câu hỏi thường gặp
Có cần nhắn cảm ơn từng khách một không?
Không cần với mọi người. Nhóm bạn bè, đồng nghiệp có thể nhận một lời cảm ơn chung trong nhóm. Lời cảm ơn riêng dành cho người lớn tuổi, người ở xa về, người mừng mà không dự được, người phụ giúp và những ai có tình cảm đặc biệt với hai bạn.
Phong bì không ghi tên thì xử lý thế nào?
Ghi vào sổ là không tên, kèm đặc điểm phong bì, lời chúc bên trong nếu có. Không nên hỏi dò từng khách. Nhiều khi người gửi sẽ tự nhắc trong lúc trò chuyện sau này, lúc đó cảm ơn và bổ sung vào sổ.
Tiền mừng nên do bố mẹ hay cô dâu chú rể giữ?
Tuỳ sự đồng thuận của từng nhà. Thói quen hay gặp là tiền mừng từ khách của bố mẹ thì bố mẹ giữ để sau này đáp lễ, tiền từ bạn bè, đồng nghiệp của hai bạn thì hai bạn giữ. Điều quan trọng là nói rõ trước khi mở hòm.
Nhà hàng tính tiền nhiều hơn thoả thuận thì làm sao?
Mang hợp đồng, báo giá và phiếu kiểm số bàn, đồ uống đã ký trong tiệc ra đối chiếu từng dòng với quản lý nhà hàng. Hỏi lý do của từng khoản chênh. Nếu là khoản tổng quản đã đồng ý trong tiệc thì thanh toán; nếu không có căn cứ thì đề nghị bỏ.
Bao lâu sau cưới nên gửi lời cảm ơn?
Trong khoảng một tuần là đẹp, khi khách còn nhớ không khí tiệc. Với người ở xa, có thể gọi điện ngay hôm sau để hỏi đã về tới nhà an toàn chưa, kèm lời cảm ơn. Gửi muộn vẫn hơn không gửi.
Có nên công khai danh sách tiền mừng không?
Không. Sổ mừng là thông tin riêng của gia đình, dùng để ghi nhớ và đáp lễ. Đăng lên mạng hay gửi trong nhóm đông người có thể làm khách khó xử và tạo ra so sánh không đáng có.