Đi đưa thiệp cưới tận tay là việc tốn sức nhất trong khâu mời khách, và cũng là việc dễ làm rối nhất nếu không chia tuyến. Cách gọn là chỉ đưa tận tay cho những người cần (họ hàng, người lớn tuổi, thầy cô, hàng xóm thân, sếp), sắp thiệp theo khu vực để mỗi buổi đi một vùng, và gọi điện hẹn trước thay vì gõ cửa bất ngờ.
Mỗi lần ghé chỉ nên dừng khoảng mười đến mười lăm phút: chào hỏi, báo tin, đưa thiệp bằng hai tay, nói một lời mời rõ ràng, nghe người lớn dặn dò vài câu rồi xin phép đi. Ngồi lâu ở nhà đầu tiên là lý do phổ biến nhất khiến cả buổi chiều chỉ đưa được ba tấm thiệp.
Phần dưới là cách nhiều gia đình đã làm: danh sách ai cần nhận tận tay, cách chia tuyến và phân người, mẫu câu nói cho từng kiểu nhà, xử lý khi chủ nhà đi vắng, và những sơ suất khiến chuyến đi mời thành chuyện để người ta nhắc lại.
Ai cần được đưa thiệp tận tay
Không ai đủ sức đi đến hai trăm nhà trong ba tuần. Nhưng có một nhóm người mà nếu mời qua điện thoại, gia đình sẽ bị nói là không biết điều. Danh sách này thường gồm:
- Ông bà, bác, chú, cô, dì, cậu, mợ hai bên nội ngoại, và những người lớn trong họ mà bố mẹ vẫn qua lại.
- Thầy cô mà cô dâu hoặc chú rể còn giữ liên lạc, nhất là thầy cô chủ nhiệm và người hướng dẫn.
- Hàng xóm lâu năm của bố mẹ, những nhà mà ngày thường vẫn sang hỏi thăm nhau.
- Sếp trực tiếp và lãnh đạo ở cơ quan, đưa ngay tại chỗ làm.
- Bạn thân cùng thành phố, có khi là hẹn ra quán cà phê thay vì đến nhà.
- Người từng giúp đỡ gia đình lúc khó khăn, dù bây giờ ít liên lạc.
Những người ngoài danh sách này có thể mời bằng lời mời online có tên riêng hoặc đưa thiệp khi tiện gặp. Ở nhiều vùng nông thôn, lệ đi mời từng nhà trong xóm vẫn còn mạnh; nếu bố mẹ đang sống ở quê, nên hỏi bố mẹ trước xem trong xóm có nhà nào bắt buộc phải đến.
Một mẹo nhỏ để quyết định: hỏi bố mẹ “nếu nhà này nhận thiệp qua điện thoại thì có ai phật lòng không”. Câu trả lời thường đến rất nhanh, và chính bố mẹ biết rõ hơn ai hết nhà nào để ý chuyện đó.
Chia tuyến và phân người
Bước làm thực tế nhất là đặt danh sách người cần đưa tận tay vào một bảng có cột khu vực, rồi chia buổi. Ví dụ dưới đây cho một gia đình ở thành phố có họ hàng ở hai quận và ở quê.
| Buổi | Khu vực | Người đi | Số nhà | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tối thứ Ba | Phường gần nhà bố mẹ | Bố mẹ cô dâu | 6–8 | Hàng xóm, bạn bè của bố mẹ |
| Sáng thứ Bảy | Họ nội ở phía Bắc thành phố | Cô dâu chú rể và mẹ | 5–6 | Nhà ông bà đi trước |
| Chiều thứ Bảy | Họ ngoại ở phía Tây | Cô dâu chú rể và bố | 4–5 | Gọi trước buổi trưa |
| Chủ nhật | Về quê | Cả nhà | 10–12 | Người lớn ở quê dẫn đi từng nhà |
| Giờ nghỉ trưa trong tuần | Cơ quan | Cô dâu, chú rể mỗi người một nơi | Theo danh sách | Sếp trước, đồng nghiệp sau |
Các con số là ví dụ giả định. Chỗ quan trọng là mỗi buổi chỉ đi một khu vực và có người lớn đi cùng ở những nhà họ hàng. Với họ hàng, việc bố hoặc mẹ có mặt khi mời là một phần của lễ, nhất là khi cô dâu chú rể ít về quê và người lớn trong họ không nhớ rõ mặt.
Thiệp cho mỗi buổi nên được ghi tên sẵn, sắp theo đúng thứ tự đi và kẹp riêng bằng dây chun hoặc phong bì lớn. Lục cả chồng thiệp ngay trước cửa nhà người ta để tìm tên là một khoảnh khắc khá ngượng.
Gọi hẹn trước và chọn giờ ghé
Ở thành phố, đến không báo trước dễ gặp nhà khoá cửa, hoặc chủ nhà đang ăn cơm, đang có khách. Một cuộc gọi trước vài tiếng hoặc từ hôm trước là đủ: “Dạ cháu chào bác, chiều mai khoảng bốn giờ cháu với mẹ qua thăm bác một chút, có chút việc vui muốn báo bác. Giờ đó bác có ở nhà không ạ?” Câu này vừa hỏi lịch vừa báo trước là chuyện vui, không làm người lớn lo.
Giờ ghé dễ chịu là sau giờ nghỉ trưa, khoảng ba đến năm giờ chiều, hoặc buổi tối sau bữa cơm, khoảng bảy rưỡi đến tám rưỡi. Tránh giờ ăn trưa, giờ ăn tối và giờ ngủ trưa của người lớn tuổi. Sáng Chủ nhật hợp với họ hàng ở quê vì người lớn thường dậy sớm và ở nhà.
Ở quê, nhiều nơi không cần gọi trước vì nhà luôn có người và hàng xóm quen việc ghé chơi. Nhưng nếu biết nhà đó đang mùa gặt hay có việc riêng, vẫn nên nhờ người trong xóm báo một tiếng.
Với thầy cô, gọi trước là bắt buộc. Thầy cô lớn tuổi có thể không còn ở địa chỉ cũ, có thể đang ở với con cháu nơi khác. Cuộc gọi cũng cho thầy cô vài phút chuẩn bị đón khách thay vì bị bất ngờ trong bộ đồ ở nhà.
Nói gì khi đến từng kiểu nhà
Lời mời tận nơi có thứ tự gần như cố định: chào hỏi, hỏi thăm ngắn, báo tin, đưa thiệp bằng hai tay, nói lời mời rõ ngày giờ, cảm ơn và xin phép về. Phần báo tin và lời mời nên do người có vai lớn nhất trong đoàn nói, thường là bố hoặc mẹ, cô dâu chú rể đứng bên nói thêm.
Ở nhà họ hàng, bố hoặc mẹ mở lời: “Anh chị ạ, cuối tháng này nhà em cưới vợ cho cháu Bảo. Hôm nay em đưa cháu với cháu dâu tương lai qua chào anh chị, mời anh chị và các cháu Chủ nhật hai mươi tám về ăn cỗ, chung vui với nhà em.” Cô dâu chú rể nói tiếp một câu ngắn: “Dạ, bác nhớ về sớm cho cháu được chụp ảnh với bác ạ.”
Ở nhà thầy cô: “Dạ em chào cô. Em là Thanh Hà lớp mười hai A khoá hai nghìn mười lăm. Em sắp lập gia đình, em muốn đến tận nơi mời cô vì những năm cô chủ nhiệm em vẫn nhớ nhiều. Tiệc vào trưa Chủ nhật, em có ghi đường đi trong thiệp, nếu cô cần người đưa đón thì em lo ạ.” Câu về đưa đón nên nói luôn, vì thầy cô lớn tuổi thường ngại hỏi.
Ở nhà hàng xóm của bố mẹ, giọng thân mật hơn: “Chị Tư ơi, con Hà nhà em sắp cưới rồi. Chủ nhật tới nhà em làm cỗ ở nhà, anh chị qua sớm phụ em một tay với nha, rồi ở lại ăn với cả xóm luôn.” Với hàng xóm, lời mời kèm nhờ phụ việc lại là cách nói thân, không phải bất lịch sự.
Khi chủ nhà đi vắng hoặc chỉ có trẻ con ở nhà
Đến nơi mà người cần mời đi vắng là chuyện thường. Cách xử lý tuỳ vào người đang có mặt. Nếu có vợ hoặc chồng, con lớn của họ ở nhà, có thể gửi thiệp và nhờ chuyển lời, nhưng tối đó phải gọi điện cho chính người được mời: “Chiều nay cháu qua nhà mà chú đi vắng, cháu gửi thiệp cô rồi. Cháu gọi để mời chú trực tiếp, chú nhớ về dự cho cháu vui nha chú.”
Nếu chỉ có trẻ nhỏ hoặc người giúp việc ở nhà, không nên để thiệp lại. Thiệp dễ bị để quên, và người lớn sẽ thấy lạ vì được mời qua tay một đứa trẻ. Hẹn lại hôm khác, hoặc gọi điện xin lỗi và hỏi giờ khác để ghé.
Nếu đã thử hai lần mà vẫn không gặp được, có thể gửi qua người thân của họ mà gia đình bạn quen, kèm một cuộc gọi. Tuyệt đối tránh nhét thiệp qua khe cửa hay kẹp vào cổng: thiệp gặp mưa, bị gió thổi bay, và đó là kiểu mời mà người nhận nhớ mãi theo hướng không vui.
Ghi lại trong danh sách những nhà chưa gặp được, kèm ngày đã ghé. Người phụ trách tuyến đó phải chốt xong trước khoảng mười ngày so với ngày cưới, nếu không thì chuyển sang mời bằng cuộc gọi và thiệp online.
Sơ suất hay gặp trên đường đi mời
Ngồi quá lâu ở một nhà. Người lớn hỏi han, mời nước, kể chuyện ngày xưa. Đó là phần đáng quý của việc đi mời, nhưng nếu buổi chiều có năm nhà thì mỗi nhà chỉ nên khoảng mười lăm phút. Người đi cùng có thể khéo nhắc: “Dạ, con còn qua nhà chú Hai nữa, mai mốt con về chơi lâu với bác.”
Đưa thiệp bằng một tay hay đặt xuống bàn. Với người lớn, đưa bằng hai tay, mặt thiệp hướng về phía người nhận. Chuyện nhỏ nhưng người lớn tuổi để ý.
Mang thiệp chưa ghi tên. Ghi tên ngay tại chỗ trước mặt người nhận, chữ vội và nghiêng, nhìn như mời bù. Ghi sẵn ở nhà, bằng bút mực rõ nét.
Mời nhà này, quên nhà bên cạnh. Ở xóm, hai nhà sát vách thường biết ngay ai được mời. Nếu chỉ mời một nhà, đó phải là lựa chọn có chủ ý và bố mẹ biết rõ lý do, không phải do quên.
Ăn mặc quá xuề xoà. Không cần trang trọng, nhưng quần đùi, dép lê khi đi mời người lớn thì nên tránh. Một bộ đồ gọn gàng như đi làm là đủ.
Không ghi lại ai đã nhận. Cuối buổi, cập nhật danh sách: nhà nào đã đưa, nhà nào hẹn lại, ai nói có thể không đến. Thông tin này cần khi chốt số bàn.
Có cần mang gì theo khi đi mời
Ở thành phố, thường chỉ cần thiệp. Ở một số vùng nông thôn, nhất là miền Bắc và Bắc Trung Bộ, nhiều nơi vẫn giữ nếp đi mời kèm gói chè, bao thuốc hoặc trầu cau cho người lớn trong họ. Đây là lệ của từng địa phương, không phải phép bắt buộc. Cách chắc nhất là hỏi người lớn trong họ ở quê xem nhà mình theo lệ nào, vì làm khác hẳn xóm có khi lại thành chuyện.
Ngoài thiệp, nên mang theo một tờ danh sách tuyến có cột ghi chú, một cây bút, và vài thiệp trống dự phòng chưa ghi tên. Thiệp dự phòng dùng khi đến nhà thì gặp thêm một người cũng cần mời, ví dụ con trai của bác vừa về chơi. Ghi tên tại chỗ trong trường hợp này thì không sao, vì người nhận hiểu đây là gặp bất ngờ.
Nếu đi mời ở quê, chuẩn bị thêm bản thiệp online để gửi cho con cháu của những người lớn tuổi. Họ sẽ là người đưa ông bà đi, cần biết đường và giờ chính xác hơn ông bà.
Cuối cùng, mang theo sự kiên nhẫn. Người lớn hỏi đi hỏi lại về nhà trai, nhà gái, làm nghề gì, quê ở đâu là chuyện bình thường. Trả lời vui vẻ, vì đó là cách họ chia vui với gia đình bạn.
Câu hỏi thường gặp
Cô dâu chú rể có cần đi mời cùng nhau không?
Ở nhà họ hàng hai bên, đi cùng nhau là cách để người lớn biết mặt cháu dâu, cháu rể tương lai, nên rất nên. Với bạn bè, đồng nghiệp, mỗi người tự mời người của mình là bình thường. Nếu thời gian ít, ưu tiên đi cùng nhau ở những nhà ông bà và người lớn quan trọng nhất của mỗi bên.
Bố mẹ đi mời thay con có được không?
Được, và với khách là bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm của bố mẹ thì đó là cách đúng. Với họ hàng, bố mẹ đứng ra mời là đủ lễ, con có mặt càng tốt. Với bạn bè của con thì bố mẹ đi mời thay sẽ hơi lạ, trừ khi người đó cũng quen thân với gia đình.
Đi mời cưới có cần kiêng ngày nào không?
Đây là chuyện tuỳ nếp từng gia đình. Một số nhà hay hỏi người lớn trong họ trước khi đi mời, nhiều nhà khác không để ý. Về mặt tổ chức, điều quan trọng hơn là chọn ngày người được mời có ở nhà và hẹn trước, để chuyến đi không uổng công.
Người lớn từ chối nhận thiệp vì không đi được thì làm sao?
Vẫn nên để lại thiệp và nói rằng gia đình chỉ mong được báo tin vui, không đi được cũng không sao. Với nhiều người lớn tuổi, được mời đã là được tôn trọng. Sau đám cưới, nếu có dịp, ghé lại thăm và kể chuyện tiệc cho họ nghe.
Một ngày đi mời được bao nhiêu nhà là hợp lý?
Ở thành phố, một buổi chiều thường đi được khoảng năm đến bảy nhà nếu chúng ở gần nhau. Ở quê các nhà sát nhau thì nhiều hơn, nhưng người lớn hay giữ lại nói chuyện lâu. Đừng lên kế hoạch quá dày, vì đến nhà cuối mà vội vàng thì lời mời mất hết ý nghĩa.